પહોંચ › રેવન્યુ સ્ટેમ્પ
પહોંચ પર રેવન્યુ સ્ટેમ્પ
પહોંચ પર ₹1 નો રેવન્યુ સ્ટેમ્પ ભારતીય વેપારના સૌથી જૂના નિયમોમાંનો એક છે. ઘણા લોકો હજી પણ તેમાં ભૂલ કરે છે, કાં તો સ્ટેમ્પ છોડી દે છે, કાં તો જરૂર ન હોય તેવી પહોંચ પર લગાવે છે.
ટૂંકમાં નિયમ
Indian Stamp Act હેઠળ, ₹5,000 થી વધુ પૈસાની પહોંચ પર સ્ટેમ્પ ડ્યુટી લાગે છે, જે સામાન્ય રીતે ₹1 નો રેવન્યુ સ્ટેમ્પ લગાવીને ભરાય છે. ₹5,000 કે તેથી ઓછી પહોંચ પર સ્ટેમ્પ જોઈતો નથી. સ્ટેમ્પ પહોંચ આપનાર લગાવે છે, એટલે કે જેને પૈસા મળ્યા તે.
સ્ટેમ્પ ડ્યુટી દરેક રાજ્ય નક્કી કરે છે, અને મોટા ભાગનાં રાજ્યો પહોંચ માટે આ નિયમ પાળે છે. થોડાં રાજ્યોના પોતાના દર કે છૂટ છે, એટલે તમે ઘણી મોટી પહોંચ આપતા હો તો તમારા રાજ્યનો નિયમ ચકાસો.
લોકો ક્યારે વાપરે છે
| કિસ્સો | સ્ટેમ્પ? |
|---|---|
| બિલ માટે ₹12,000 ની કેશ પહોંચ | હા, ₹1 નો રેવન્યુ સ્ટેમ્પ |
| ₹4,800 ની કેશ પહોંચ | ના |
| ₹15,000 ભાડું કેશમાં, મકાનમાલિકની પહોંચ | હા; HRA માટે એમ્પ્લોયર ઘણી વાર તે માંગે છે |
| કેશમાં આપેલો પગાર કે મજૂરી, કામદારની સહી સાથે | સામાન્ય રીતે હા, ₹5,000 થી વધુ પર |
| UPI કે બેંક ટ્રાન્સફરથી પેમેન્ટ | પ્રથા જુદી જુદી છે; બેંકનો રેકોર્ડ પુરાવો હોવાથી ઘણા બિઝનેસ તે છોડે છે. તમારા એકાઉન્ટન્ટને પૂછો. |
તે સાચી રીતે કેવી રીતે લગાવવો
- રેવન્યુ સ્ટેમ્પ પોસ્ટ ઓફિસ, સ્ટેમ્પ વેન્ડર, કે કોર્ટ અને બેંકની આસપાસની ઘણી સ્ટેશનરી દુકાનોમાંથી ખરીદો.
- સ્ટેમ્પ પહોંચ પરના બોક્સમાં ચોંટાડો. પહોંચ કેશમાં હોય અને ₹5,000 થી વધુ હોય ત્યારે મેકર સહીની બાજુમાં "Revenue stamp" બોક્સ છાપે છે.
- સ્ટેમ્પ પર આરપાર સહી કરો, જેથી સહીનો થોડો ભાગ સ્ટેમ્પ પર અને થોડો કાગળ પર હોય. આથી સ્ટેમ્પ "રદ" થાય છે અને ફરી વાપરી શકાતો નથી.
- ઇચ્છો તો તેના પર તારીખ પણ લખો.
ગણતરી સાથે ઉદાહરણ
એક કોન્ટ્રાક્ટરને 4 Nov 2026 ના રોજ એક મકાનમાલિક પાસેથી રંગકામના થોડા પેમેન્ટ તરીકે ₹25,000 કેશમાં મળે છે. કોન્ટ્રાક્ટર અહીં "પેમેન્ટ કેવી રીતે" માં "કેશ" સાથે પહોંચ બનાવે છે. રકમ ₹5,000 થી વધુ હોવાથી છપાયેલી પહોંચમાં Revenue stamp બોક્સ દેખાય છે. કોન્ટ્રાક્ટર ₹1 નો સ્ટેમ્પ લગાવે છે, તેના પર આરપાર સહી કરે છે અને ઓરિજિનલ આપી દે છે, ઓફિસ કૉપી પોતાની પાસે રાખે છે.
સામાન્ય ભૂલો
- સ્ટેમ્પ પર આરપાર સહી નહીં. રદ ન કરેલો સ્ટેમ્પ ઉખાડીને ફરી વાપરી શકાય છે, અને તે ગણાતો નથી.
- ₹1 નો સ્ટેમ્પ બચાવવા એક પેમેન્ટને ₹5,000 ની પહોંચોમાં તોડવું. તેનાથી કંઈ બચતું નથી અને તમારા રેકોર્ડ ખોટા દેખાય છે.
- ટપાલ ટિકિટ વાપરવી. રેવન્યુ સ્ટેમ્પ પર "Revenue" લખેલું હોય છે; ટપાલ ટિકિટ એ જ નથી.
- ફક્ત ઓફિસ કૉપી પર સ્ટેમ્પ લગાવવો. તે ઓરિજિનલ પર જાય છે, જે કૉપી પૈસા આપનારને અપાય છે.
સ્ટેમ્પ ખૂટે તો?
સ્ટેમ્પ વગરની પહોંચ પેમેન્ટના રેકોર્ડ તરીકે રદ નથી થતી, પણ Stamp Act હેઠળ સ્ટેમ્પ વગરનો દસ્તાવેજ ડ્યુટી અને દંડ ભરાય ત્યાં સુધી પુરાવા તરીકે સ્વીકારાય નહીં એવું બની શકે. ₹1 ની કિંમતે, તે લગાવી દેવો વધુ સહેલું છે.